Στη σημερινή εποχή, η αυξανόμενη εξάρτηση των νέων από τις ψηφιακές συσκευές γίνεται όλο και πιο ανησυχητική. Σύμφωνα με την έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Η υγεία με μια ματιά: Ευρώπη 2024: Κατάσταση της υγείας στην ΕΕ», ο αντίκτυπος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του υπερβολικού χρόνου που περνούν οι άνθρωποι μπροστά σε οθόνες στην ψυχική υγεία των ατόμων, ιδίως των νέων, απαιτεί στενή παρακολούθηση (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2024). Επιπλέον, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ, 2024) επισημαίνει μια σημαντική αύξηση της προβληματικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και των οθονών μεταξύ των εφήβων στην Ευρώπη, με τα ποσοστά να αυξάνονται από 7% το 2018 σε 11% το 2022. Επιπλέον, το 12% των εφήβων διατρέχει κίνδυνο να αναπτύξει προβληματικές συμπεριφορές παιχνιδιού, γεγονός που εγείρει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τον αντίκτυπο της ψηφιακής τεχνολογίας στην ψυχική υγεία και την κοινωνική ευημερία των νέων.
Στην Κύπρο, οι έφηβοι περνούν έως και 40 ώρες την εβδομάδα στο διαδίκτυο, συχνά παίζοντας βιντεοπαιχνίδια ή συμμετέχοντας σε διαδικτυακές συνομιλίες. Ο υπερβολικός χρόνος που περνούν μπροστά στην οθόνη συχνά οδηγεί σε εθισμό, με τους νέους ενήλικες που υπερβαίνουν τις 20 ώρες εβδομαδιαίας χρήσης οθόνης να βιώνουν σχεδόν αναπόφευκτα συμπτώματα στέρησης όταν περιορίζεται η πρόσβασή τους. Σύμφωνα με μια μελέτη του 2023, το 43% των εφήβων είναι συχνά συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο, γεγονός που δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες για τον ψηφιακό εθισμό. Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι το 13% των εφήβων στην Κύπρο ανέφεραν προβληματική χρήση ψηφιακών συσκευών, ποσοστό υψηλότερο από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 11%.
Οι ανάγκες της κοινωνίας συνάδουν με αυτές του οργανισμού, των νέων και των εργαζομένων με νέους. Ως οργανισμός που ασχολείται ενεργά με τη νεολαία και υποστηρίζει τα μέλη των Κέντρων Νεότητας, ο KOKENαναγνωρίζει την επείγουσα ανάγκη να ενδυναμωθούν οι νέοι ώστε να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής. Μέσω αυτού του έργου, ο οργανισμός στοχεύει να ενισχύσει την ανθεκτικότητα των νέων, να προωθήσει την ενεργό συμμετοχή των πολιτών και να προάγει μια υγιή ισορροπία μεταξύ ψηφιακής και πραγματικής ζωής. Η αντιμετώπιση αυτών των αναγκών είναι απαραίτητη για να διασφαλιστεί ότι οι νέοι μπορούν να αναγνωρίζουν τους κινδύνους, να αναπτύσσουν κριτική σκέψη και να συμμετέχουν ενεργά στην κοινωνία.
Ενώ το διαδίκτυο και οι ψηφιακές συσκευές προσφέρουν στους νέους απαράμιλλες ευκαιρίες για μάθηση, σύνδεση και ψυχαγωγία, η ανεξέλεγκτη και υπερβολική χρήση τους ενέχει σημαντικούς κινδύνους. Πιο συγκεκριμένα, αυτοί περιλαμβάνουν δυσκολίες στον εντοπισμό αξιόπιστων πληροφοριών, έκθεση σε παραπληροφόρηση και, το πιο κρίσιμο, την ανάπτυξη εθισμών στο διαδίκτυο (Kyprianou, 2017).
Ο εθισμός στις οθόνες απομονώνει τους νέους από τις αλληλεπιδράσεις στον πραγματικό κόσμο, συμβάλλοντας στον κοινωνικό αποκλεισμό και εμποδίζοντας την ικανότητά τους να δημιουργούν ουσιαστικές σχέσεις εκτός διαδικτύου και να συμμετέχουν στις κοινότητές τους. Ως εκ τούτου, το παρόν έργο στοχεύει να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις χρησιμοποιώντας μη τυπικές δραστηριότητες για να βοηθήσει τους νέους να πλοηγούνται με ασφάλεια στις ψηφιακές συσκευές και να προωθήσει περιβάλλοντα χωρίς αποκλεισμό.
Σύμφωνα με αυτό, το πρόγραμμα ευθυγραμμίζεται με τη στρατηγική της ΕΕ για τη νεολαία, ιδίως όσον αφορά την αντιμετώπιση βασικών ζητημάτων όπως η ψυχική υγεία των νέων, οι ψηφιακές ικανότητες και η κοινωνική ένταξη. Έμφαση θα δοθεί στον στόχο του διαλόγου της ΕΕ για τη νεολαία «Ψυχική υγεία και ευεξία», ο οποίος υπογραμμίζει την ανάγκη για παρεμβάσεις που προάγουν την ψυχική υγεία, την ευεξία και τις υγιεινές ψηφιακές συνήθειες, αντιμετωπίζοντας παράλληλα τις αρνητικές επιπτώσεις της τεχνολογίας στη ζωή των νέων.
Επιπλέον, στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες για τη νεολαία τονίζεται η σημασία της παροχής στους νέους των δεξιοτήτων που απαιτούνται για ποιοτική εκπαίδευση και μάθηση, οι οποίες περιλαμβάνουν την κριτική αξιολόγηση του ψηφιακού περιεχομένου και τη διαχείριση των κινδύνων στο διαδίκτυο στο πλαίσιο της ανάπτυξης της ψηφιακής παιδείας.
Επιπλέον, το πρόγραμμα θα συμβάλει στις ευρωπαϊκές προτεραιότητες για τη νεολαία, οι οποίες προωθεί την ίση πρόσβαση σε χώρους και ευκαιρίες συμμετοχής, με όφελος όχι μόνο τους άμεσους συμμετέχοντες, αλλά και ένα ευρύτερο δίκτυο νέων.
0